PSD và phương pháp chống tái nghiện: Cơ sở hình thành phương pháp (tiếp theo)

2. CƠ SỞ HÌNH THÀNH PHƯƠNG PHÁP

 

Phương pháp chống tái nghiện “Xóa bỏ sự lệ thuộc vào ma túy bằng ngôn ngữ tình cảm” mà PSD nghiên cứu và phát triển đã dựa trên các nền tảng: Lý thuyết về hệ thống chức năng được phát triển bởi P.K. Anokhin; các phương pháp khơi gợi ngôn ngữ tình cảm của các nhà khoa học như I.M. Sechenov, P.V. Pavlov, A.A Utomski. Sudakov; đồng thời dựa trên nghiên cứu thành công về việc điều trị nghiện ma túy của Viện Hành Vi thuộc Viện Hàn lâm khoa học Nga.

 

P.K. Anokhin (Nguồn: Internet)

 

Bên cạnh đó, những trải nghiệm thực tế về những năm tháng cai nghiện của người sáng lập Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ tâm lý cho người nghiện ma túy - Lê Trung Tuấn, và sau đó là quá trình ông dùng chính kinh nghiệm của bản thân để giúp đỡ những người nghiện ma túy khác cai nghiện thành công, tất cả đã trở thành động lực và nguồn tư liệu thực tiễn có giá trị trong quá trình PSD xây dựng và hoàn thiện phương pháp “Xóa bỏ sự lệ thuộc vào ma túy bằng ngôn ngữ tình cảm”.

 

2.1.     Cơ sở lý luận của phương pháp

2.1.1.   Hệ thống chức năng mang tính bệnh lí do sự lệ thuộc vào ma túy

 

Lí luận hệ thống chức năng cho rằng toàn bộ cơ thể là sự tích hợp chặt chẽ của nhiều hệ thống chức năng mà một trong số đó bị chi phối về mặt di truyền, một số khác hình thành trong cuộc sống cá nhân, trong quá trình tương tác của cơ thể với các yếu tố khác nhau của môi trường bên trong và bên ngoài. Việc sử dụng, sau đó dẫn tới lệ thuộc vào ma túy là do tác động từ quá trình sống của cá nhân người nghiện ma túy.

 

Bên cạnh đó, Lí luận hệ thống chức năng cũng cho rằng trạng thái bình thường của con người có được khi có sự tương tác giữa các hệ thống chức năng ở các cấp độ tổ chức khác nhau (các cấp độ trao đổi chất, cân bằng nội môi và hành vi) đảm bảo cân bằng nội môi tối ưu cho cơ thể và thích ứng đối với môi trường sống [1]. Mỗi người có cơ thể khỏe mạnh được đặc trưng bởi sự hài hòa trong hệ thống và giữa các hệ thống, thể hiện trong các hoạt động có quan hệ chặt chẽ của hệ thống ở các cấp độ tổ chức khác nhau. Một người khỏe mạnh, theo quan điểm của Lý thuyết hệ thống chức năng là người có các mặt tâm - sinh- xã hội hoạt động cân bằng và hài hòa: Các yếu tố về mặt sinh học của chủ thể như độ tuổi, sức khỏe thể chất, các yếu tố thuộc về đặc điểm tâm lý cá nhân như tính cách, năng lực, tình cảm, các yếu tố về môi trường sống (như các mối quan hệ gia đình, xã hội, nơi cư trú). Tuy nhiên, chúng có thể trở thành các yếu tố nguy cơ dẫn đến hành vi sử dụng ma túy khi đời sống tâm lý tình cảm, sức khỏe thể chất, hay điều kiện sống làm nảy sinh các cảm xúc tiêu cực dẫn tới nhu cầu, động cơ sử dụng ma túy để giải tỏa căng thẳng. Quá trình hình thành tình trạng lệ thuộc vào ma túy đã được PSD lý giải dựa trên lý thuyết hệ thống chức năng của P.K. Anokhin qua biểu đồ sau đây:

 

 

Sơ đồ 1: Hệ thống chức năng mang tính bệnh lý ở người nghiện ma túy

 

Một người có hành vi sử dụng ma túy xuất phát từ những nhu cầu, động cơ, hay hoàn cảnh mang tính riêng biệt của họ. Chẳng hạn, về đặc điểm tâm sinh lý, một thanh thiếu niên sử dụng ma túy do trí tò mò, muốn thể hiện bản thân. Trong khi một người trưởng thành có thể sử dụng ma túy vì cho rằng ma túy sẽ giúp họ giải quyết vấn đề yếu sinh lý. Môi trường sống dẫn đến hành vi sử dụng ma túy có thể là tại nơi ở việc mua bán chất ma túy quá dễ dàng, hoặc người sử dụng bị bạn bè rủ rê sử dụng. Nguyên nhân dẫn đến hành vi sử dụng ma túy của chủ thể có thể là một trong các yếu tố thuộc về đặc điểm tâm sinh lý, hoặc môi trường sống, hoặc là sự kết hợp của một vài yếu tố trong đó.

 

Toàn bộ cơ thể, theo quan điểm Lý thuyết hệ thống chức năng, là sự tích hợp hài hòa của nhiều hệ thống chức năng mà một trong số đó bằng hoạt động tự điều chỉnh của mình quyết định sự ổn định của các chỉ số cân bằng nội môi, các hệ thống khác - quyết định sự thích nghi của cơ thể sống với môi trường sống [2]. Nhờ vào cơ chế tự điều chỉnh của mình, các hệ thống chức năng xác định sự bền vững của các chức năng trong cơ thể và thông qua đó xác định trình trạng sức khỏe bình thường. Trường hợp các cơ chế tự điều chỉnh của hệ thống chức năng bị phá vỡ có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến rối loạn bệnh lý trong cơ thể. Sự phá vỡ các chức năng cơ thể (sự phá vỡ các cơ chế tự điều chỉnh) được xem là kết quả từ sự thay đổi hoạt động của các hệ thống chức năng và các mối liên hệ giữa chúng; các yếu tố sai lệch bắt đầu chiếm ưu thế so với việc đưa kết quả hoạt động của hệ thống chức năng về mức tối ưu.

 

Hệ thống chức năng ở người sử dụng ma túy cũng vậy. Từ khi dung nạp ma túy vào cơ thể, chức năng tự điều chỉnh bắt đầu có sự thay đổi hoạt động, ban đầu là tính mất ổn định. Nếu họ tiếp tục dung nạp ma túy ngày càng nhiều vào cơ thể (sử dụng thường xuyên) thì chức năng tự điều chỉnh sẽ bị phá vỡ, cuối cùng hình thành bệnh lý- lệ thuộc vào ma túy cả về thể chất và tâm lý. Quan trọng hơn, khiến cho người nghiện vô cùng khó khăn trong việc thoát khỏi tình trạng bệnh lí này.

 

Tính bệnh lý  trong hệ thống chức năng ở người nghiện ma túy thể hiện ở chỗ sự hiện diện hành vi ma túy làm thay đổi các hoạt động phối hợp giữa các hệ thống chức năng nhất định của cơ thể người nghiện. Ma túy được dung nạp quá nhiều vào cơ thể làm cho các hệ cơ quan trong cơ thể của người nghiện có những biến đổi mang tính bệnh lý, làm mất đi khả năng thích nghi và trở thành hệ thống mang tính phá hủy. Chẳng hạn, đối với hệ hô hấp, nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy có mối liên quan giữa sử dụng ma túy và ung thư phổi. Các chất ma túy cũng làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành có thể tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim là nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng người sử dụng ma túy hoặc gây nên tình trạng co mạch làm tăng huyết áp. Nam giới sử dụng ma túy lâu dài sẽ bị chứng vú to (gynecomastia) và bất lực; nữ giới dễ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt, rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh.

 

Ma túy không chỉ làm suy yếu, giảm sút sức khỏe người dùng mà còn làm rối loạn các chức năng xã hội của họ bởi ma túy làm giảm khả năng lao động, học tập; làm nảy sinh các mâu thuẫn và bất hòa trong mối quan hệ giữa người nghiện ma túy và người thân trong gia đình của họ, cũng như các mối quan hệ xã hội khác. Ma túy làm tiêu hao tiền bạc của bản thân và gia đình, là nguyên nhân dẫn đến hạnh phúc gia đình tan vỡ. Việc sử dụng ma túy cũng là nguyên nhân dẫn đến lối sống buông thả, dễ có hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến nhân cách người sử dụng.

 

Tính bệnh lý trong hệ thống chức năng ở người nghiện ma túy còn thể hiện ở chỗ khi không có ma túy thì cơ thể rất khó chịu, đau đớn; trạng thái tâm lý bất an, nhu cầu về ma túy sẽ chiến thắng ý chí và nghị lực. Người nghiện nếu ngừng sử dụng ma túy sẽ xuất hiện hội chứng cai, ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần trong thời gian nhất định. Người nghiện mặc dù có khả năng phân biệt được hành vi đúng sai, nhưng họ không còn khả năng làm chủ hành vi của mình nữa. Họ sẵn sàng làm bất cứ điều gì kể cả phạm tội miễn sao có ma túy để thỏa mãn cơn thèm muốn ma túy.

 

Sự lệ thuộc cả về thể chất và tâm lý của người nghiện ma túy là biểu hiện của sự phá vỡ hệ thống chức năng cả về mặt sinh lý và xã hội. Nói cách khác, theo quan điểm của Lý thuyết hệ thống chức năng, người nghiện ma túy là những người mang trong mình một hệ thống chức năng mang tính bệnh lý. Điều này được thể hiện ở chỗ nghiện ma túy gây những tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần, cũng như khả năng thực hiện các trách nhiệm, vai trò cá nhân của người nghiện đối với gia đình và với xã hội.

 

Trung tâm PSD

 

 


[1] Sudakov K.V, . Kuzichev I.A, Nhikolaev A.B., Sự phát triển của thuật ngữ học và sơ đồ hệ thống chức năng trong trường phái khoa học P.K. Anokhin, tr.133.

[2]Sudakov K.V, . Kuzichev I.A, Nhikolaev A.B., Sự phát triển của thuật ngữ học và sơ đồ hệ thống chức năng trong trường phái khoa học P.K. Anokhin, tr.110-111.

 

VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM LÝ NGƯỜI SỬ DỤNG MA TÚY PSD 
Địa chỉ: Tầng KT - Tòa nhà 21T1 - Khu đô thị Hapulico - 83 Vũ Trọng Phụng - Thanh Xuân - Hà Nội  
Điện thoại: 024.2024.8080  |  Hotline:  094.224.5474  |  Email: neovetuoisang@gmail.com 


+ PHẢN HỒI CỦA BẠN ĐỌC VỀ BÀI VIẾT:

Đánh giá bài viết

Họ tên (*): Email (*):

Nội dung (*): (vui lòng viết tiếng việt có dấu) Mã an toàn:   Thiet ke website pro

(Chào bạn, chúng tôi đang có một công trình nghiên cứu nên rất cần ý kiến đóng góp của bạn. Hãy tham gia bình chọn khi bạn ghé thăm website này. Trân trọng cảm ơn!)

THEO BẠN, NGHIỆN MA TÚY CÓ CAI ĐƯỢC KHÔNG?

  • Không
  • Ý kiến khác

DOANH NGHIỆP XÃ HỘI - VẬN TẢI TẤN SANG

Cung cấp các dịch vụ:

enlightenedTAXI TẢI - VẬN TẢI HÀNG HÓA

enlightenedCHO THUÊ XE DU LỊCH - XE TỰ LÁI

enlightenedCHUYỂN NHÀ - VĂN PHÒNG TRỌN GÓI

yeshttp://taxitaitansang.vn/

http://taxitaitansang.vn/

 

Banner bên trái
Banner bên phải