Nâng cao vai trò quản lý nhà nước phòng ngừa tội phạm sản xuất trái phép ma túy tổng hợp ở nước ta

Gửi lúc 14:44 | 14/07/2016

Nước ta có đặc điểm vị trí địa lý gần vùng tam giác vàng - chảo nóng của ma tuý thế giới và sở hữu đường biên giới dài trên bộ và trên biển, Việt Nam nhanh chóng trở thành địa bàn trung chuyển và tiêu thụ ma tuý phức tạp. Đặc biệt khi chúng ta thực hiện chủ trương mở cửa hội nhập quốc tế, đa phương hoá, đa dạng hoá phát triển nền kinh tế thị trường đã đem lại lợi ích to lớn cho đời sống xã hội, nhưng cũng kéo theo hệ lụy phức tạp của tệ nạn ma túy. Thị trường ma túy ở Việt Nam bị ảnh hưởng chịu tác động mạnh mẽ của ma túy quốc tế và khu vực, có thể nói hầu hết các chất ma túy lưu hành trên thế giới sẽ dần bị thẩm lậu vào Việt Nam.
Như một quy luật chung, các chất ma túy tự nhiên sẽ dần được thay thế bằng loại ma túy bán tổng hợp, rồi ma túy tổng hợp. Trong giai đoạn 1990 - 2000, ma túy ở nước ta chủ yếu là các chất ma túy tự nhiên như thuốc phiện, cần sa (tài mà, bồ đà, bồ đề, cỏ). Sau đó thuốc phiện đã bị thay thế dần bởi heroin - chất ma túy bán tổng hợp. “Cái chết trắng” đã một thời hoành hành xã hội Việt Nam, đã như một cơn lốc quét qua nhiều vùng quê và thành thị để lại hậu quả nặng nề cho gia đình, cho xã hội làm phức tạp thêm tình hình trật tự an toàn xã hội và an ninh quốc gia.
Ngày nay, heroin vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số vụ ma túy thu giữ ở nước ta, nhưng màu sắc bao trùm tệ nạn ma túy là làn sóng bùng phát của ma túy tổng hợp: thuốc lắc, hồng phiến, hàng đá, bột ke. Khi nhu cầu về ma túy tổng hợp trong nước tăng cao, lực lượng phòng chống tội phạm về ma túy chiến đấu quyết liệt đã làm cho thị trường ma túy tổng hợp nội địa trở nên khan hiếm. Trước tình hình cung không đủ cầu, đã xuất hiện thủ đoạn mới của bọn tội phạm ma túy đó là sản xuất ma túy tổng hợp trong nước.
Thực trạng thủ đoạn sản xuất ma túy tổng hợp ở nước ta
Hiện nay, các chất ma túy tổng hợp ở nước ta gồm nhiều loại khác nhau, từ các loại ma túy hay gặp như viên hồng phiến (chứa methamphetamin dạng viên nén), hàng đá (methamphetamin dạng tinh thể), ecstasy (thuốc lắc, dạng viên nén chứa MDMA), bột ke (ketamin dạng tinh thể) cho đến các loại ít gặp hơn như viên nén amphetamin, viên nén chứa ketamin, viên nén giả ecstasy chứa 2CB, chứa TFMPP/BZP, chứa mCPP, ... Tuy nhiên, qua thực tế công tác giám định và khám nghiệm hiện trường cho thấy các vụ sản xuất ma túy chủ yếu tập trung vào hàng đá, chỉ một vài vụ có manh nha sản xuất thuốc lắc. Tính đến đầu năm 2013, cả nước đã phát hiện và bóc dỡ 23 phòng thí nghiệm sản xuất ma túy đá tập trung ở 10 tỉnh, thành gồm: thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Yên Bái, Thái Bình, Bắc Giang, Khánh Hòa, Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Dương.
Đặc điểm của ma túy tổng hợp là chúng được tạo ra hoàn toàn bằng con đường tổng hợp hóa học từ nguyên liệu là các hóa chất, tiền chất. Vì vậy tiền chất là yếu tố quan trọng có tính chất quyết định trong quá trình sản xuất ma túy tổng hợp. “Không có tiền chất thì không có ma túy tổng hợp”. Vậy các phòng thí nghiệm bí mật đã có tiền chất như thế nào ?
Trong hơn một chục năm cuối của thế kỷ XX, vấn đề tiền chất và ma túy đã trở thành vấn đề nóng trên thế giới, rất nhiều cuộc họp bàn của các quốc gia thảo luận về vấn đề này. Do vậy, Công ước quốc tế 1988 về ma túy - tiền chất ra đời, nhằm ngăn chặn tình trạng buôn bán, vận chuyển bất hợp pháp các hóa chất - tiền chất để điều chế ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp. Đồng hành với việc này, do các kiến thức về hóa học được nâng cao, hóa chất, dụng cụ và tài liệu khoa học dễ kiếm nên dẫn đến tình trạng điều chế ma túy phát triển đáng nguy hiểm và báo động trên toàn thế giới.
Tiền chất dùng để sản xuất ma túy gồm 2 loại: các tiền chất không thể thiếu trong quá trình sản xuất, nó tham gia vào cấu tạo của chất ma túy cuối cùng gọi là tiền chất nhân; các tiền chất còn lại là các hóa chất cần thiết trong việc sản xuất chất ma túy, đóng vai trò là chất xúc tác, chất tạo môi trường, dung môi hòa tan, ... thường gọi là tiền chất thường. Ví dụ: Trong vụ sản xuất ma túy đá: Ephedrin, Pseudoephedrin, axit phenylacetic, phenyl-2-propanon, ... là tiền chất nhân; còn axit clohydric, xút, aceton, ... là tiền chất thường.
Theo thống kê trong số 23 vụ sản xuất ma túy đá đã phát hiện ở nước ta trong thời gian qua thì nguồn tiền chất nhân gồm 3 nhóm:
-Nhóm 1 : Ephedrin và PseudoEphedrin từ các thuốc tân dược. Hai mươi vụ các đối tượng đã thu gom các thuốc tân dược chứa tiền chất gồm Tiffy-Fu, decolgen, Ame-Flu, Dotoux, Panadoỉ, Glotadol, Goỉdílu-d, Glotifed, Dolirhume, Denausal, Partamol từ các hiệu thuốc bán lẻ trên đường phố hoặc mua các thùng thuốc trực tiếp từ các công ty dược, các trình dược viên. Sau đó các đối tượng thuê người bóc vỉ thu các viên thuốc để nghiền thành bột trước khi chiết xuất lấy tiền chất. Đây là các hoạt chất được ứng dụng trong ngành dược để bào chế thuốc trị cảm cúm, ho hen. Các thuốc này theo quy định của ngành dược được bán tự do không phải có đơn thuốc của bác sĩ, do đó người dân có thể mua tự do trong các hiệu thuốc tây với số lượng không hạn chế.
Trong khi các đối tượng sản xuất ma túy đá dễ dàng thu gom nhiều loại thuốc cảm cúm có chứa tiền chất PSE để sản xuất ma túy đá thì Cục Quản lý dược (Bộ y tế) - cơ quan được giao quyền quản lý việc nhập khẩu, mua bán tiền chất cũng như quản lý các thuốc thành phẩm có chứa tiền chất - lại cấp phép nhập khẩu, mua bán tiền chất gia tăng bất thường cho một số công ty dược. Các ngành chức năng mới chỉ kiểm soát được ở khâu nhập khẩu tiền chất. Còn hoạt động mua bán tiếp theo của các đơn vị, cá nhân và đường đi cũng như mục đích sử dụng các loại tiền chất vẫn chưa kiểm soát được. Sự quản lý lỏng lẻo của một số cơ quan hữu quan hay sự tắc trách của một số người, để lưu thông tự do chất Pseudophedrine dưới vỏ bọc hợp pháp của thuốc cảm, thuốc giảm đau, long đờm, giảm ho... Điều này, có nguy cơ tạo điều kiện cho bọn tội phạm thu gom và tổng hợp chất ma túy Metamphetamine tại Việt Nam. 
- Nhóm 2: Ephedrin từ thuốc Đông y. Trong số 23 vụ sản xuất đã bị phát hiện có một vụ (xảy ra tại Khánh Hòa) đối tượng đã chiết xuất tiền chất Ephedrin từ cây Ma hoàng. Ma hoàng là loại dược liệu dùng trong Đông y để làm vị thuốc trong điều trị các bệnh về ho, hen. Chúng được bày bán tự do tại các chợ thuốc Đông y mà không có sự kiểm soát của cơ quan chức năng nào. Ví dụ: có thể mua với số lượng không hạn chế dược liệu Ma hoàng tại chợ thuốc Ninh Hiệp hay các hiệu thuốc đông y ở phố Lãn Ông, Hà Nội
- Nhóm 3: sử dụng tiền chất công nghiệp. Hai vụ sản xuất, đối tượng không dùng tiền chất nhân lấy từ thuốc tân dược hay đông y mà đối tượng mua tiền chất công nghiệp là phenylacetic, phenyl-2-propanon trôi nổi trên thị trường để sản xuất ma túy đá. Đây là dấu hiệu cảnh báo một thủ đoạn mới rất nguy hiểm. Vì lượng hóa chất (tiền chất) sử dụng trong công -nghiệp rất lớn (thường một công ty sử dụng đơn vị là tạ, tấn), do đó chỉ cần thất thoát vài phần nghìn lượng dùng có thể sản xuất ra hàng kilôgam ma túy đá. Đây là thách thức lớn đối với công tác quản lý hóa chất và đấu tranh tội phạm ma túy.
Trong các vụ sản xuất ma túy đá đã phát hiện cho thấy hầu hết các tiền chất thường được các đối tượng mua ở các cửa hàng hóa chất. Các hóa chất này được mua bán tự do và phần lớn là các hóa chất nguồn gốc Trung quốc. Theo phân công của Chính phủ, Bộ Công Thương có trách nhiệm quản lý, cấp phép nhập khẩu các hóa chất, tiền chất này. Trên thực tế khâu xuất nhập khẩu được quản lý tương đối chặt chẽ nhưng đến khâu bán lẻ thì hầu như bị bỏ ngỏ. Bên cạnh đó các hóa chất thẩm lậu vào nước ta số lượng không nhỏ, đặc biệt là nguồn hàng từ biên giới với Trung quốc hàng ngày được vận chuyển sâu vào nội địa để tiêu thụ.
Các yếu tố cần thiết khác để thực hiện thủ đoạn sản xuất ma túy đá trong các vụ án được phát hiện đều có đặc điểm chung:
- Hầu hết các đối tượng là Việt kiều, có thời gian sinh sống, làm việc ở các nước Đông Âu (Séc, Ban Lan) hoặc có người thân ở các nước này. Khi về Việt Nam, chúng móc nối với một số đối tượng khác để tổ chức sản xuất ma túy tổng hợp.
- Các quy trình sản xuất được “học tập” từ nước ngoài mang về Việt Nam truyền tay nhau. Một số ít thì lấy từ trên mạng internet.
- Các dụng cụ thường sử dụng là các dụng cụ dùng trong sinh hoạt gia đình (như bếp điện, xô chậu, ca nhựa, phễu nhựa) và mua tại các cửa hàng bán dụng cụ phòng thí nghiệm (bình cầu thủy tinh, giấy quỳ, giấy lọc,...)
- Địa điểm sản xuất rất đa dạng: thường là căn hộ chung cư, phòng bếp, nhà riêng, thậm chí là nhà biệt thự (vụ xảy ra ở Long An)
Bên cạnh ma túy đá, bọn tội phạm có mạnh nha sản xuất thuốc lắc. Đó là nguy cơ dự báo cho thị trường ma túy Việt Nam. Vì: tinh dầu xá xị là tiền chất nhân để sản xuất thuốc lắc lại sẵn có ở nước ta. Trong những năm qua lực lượng chức năng đã bắt giữ nhiều vụ buôn bán tinh dầu xá xị từ Lào, Cămpuchia và một số ít từ Trung quốc vào Việt Nam. Các dụng cụ và quy trình sản xuất mặc dù khó hơn so với ma túy đá nhưng cũng khá đơn giản.
Nguyên nhân sự xuất hiện và gia tăng của thủ đoạn sản xuất ma túy đá
* Nguyên nhân khách quan
1. Lợi nhuận từ sản xuất ma túy đá trái phép rất lớn, tạo ra ma lực thu hút các đối tượng thực hiện hành vi này. Ví dụ: Một vỉ Tiffyfu giá bán lẻ 4000đồng/4 viên. Mỗi viên chứa 60mg tiền chất Pseudoephedrin HC1. Như vậy bỏ ra khoảng 26 triệu đồng sẽ mua được lượng viên nén chứa khoảng l,6kg tiền chất và có thể tạo ra khoảng 1 kg ma túy đá. Theo Ủy ban Kiểm soát ma túy quốc tế (INCB), mỗi kg Metamplietamine giá khoảng 353.846USD. Giá bán sỉ ở Việt Nam khoảng 1-1,2 tỷ đồng/kg.
2. Quá trình sản xuất ma túy tổng hợp đơn giản:
Khi mạng internet phát triển, các đối tượng đã lợi dụng để khai thác nguồn tài nguyên khổng lồ từ dữ liệu mạng. Các quy trình sản xuất ma túy đá vừa đơn giản, vừa ngắn gọn, dễ dàng tìm kiếm trên mạng. Thực tế trong một số vụ án các đối tượng ghi thành quy trình ngắn gọn, 1-2 trang A4 rồi truyền tay nhau.
Các dụng cụ sử dụng để “nấu” ma túy đá cũng rất đơn giản. Dụng cụ quan trọng nhất là bình cầu thủy tinh thường được mua tại các cửa hàng bán thiết bị phòng thí nghiệm hoặc chúng mang từ nước ngoài về. Các dụng cụ còn lại thì rất đơn giản dễ kiếm như que khuấy, phễu, bếp điện, xô chậu, ...
Mặt bằng để sản xuất không cần quá rộng: điều cơ bản là có điện (để nấu) và có bộ phận hút mùi tốt để che giấu khói, mùi hôi đặc trưng tạo ra.
Rác thải từ quy trình sản xuất ma túy tổng hợp là các vỏ bao gói, chai lọ hóa chất khác hẳn với rác thải từ việc sản xuất ma túy truyền thống hay bán tổng hợp.
* Nguyên nhân chủ quan
Công tác quản lý tiền chất, hóa chất còn nhiều bất cập, sự phối kết hợp của các cơ quan chức năng chưa nhịp nhàng. Các tiền chất trong danh mục do Chính phủ ban hành được quản lý bới hai bộ là: Bộ Y tế (các tiền chất dùng làm thuốc) và Bộ Công thương (các tiền chất còn lại). Trước thực trạng tiền chất Ephedrin và Pseudoephedrin núp bóng dưới vỏ bọc thuốc cảm cúm để làm “nguồn cung “ cho sản xuất ma túy đá, thì Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 19/2014/TT-BYT ngày 02/6/2014 quản lý thuốc gây nghiện, thuốc hướng tâm thần và tiền chất dùng làm thuốc thay thế cho Thông tư 11/2010/TT-BYT ngày 29/4/2010. Thông tư 19/2014/TT-BYT ra đời bước đầu đã có tác động tích cực tới thị trường sản xuất ma túy đá ở nước ta. Tuy nhiên, để ngăn chặn triệt để hơn nguồn cung tiền chất Ephedrin và Pseudoephedrin thì Bộ Y tế cần có những chính sách khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng các loại hoạt chất khác có tác dụng dược lý tương đương, ví dụ như dùng phenylephedrin như một nước đã áp dụng. Vì việc quản lý thuốc thành phẩm chứa tiền chất ở khâu bán lẻ cũng rất khó khăn do số lượng các nhà thuốc quá nhiều trong khi lực lượng quản lý quá mỏng.
Danh mục các tiền chất do Bộ Công thương quản lý chủ yếu là các tiền chất thường, nhưng cũng có một số tiền chất nhân. Kinh nghiệm quản lý tiền chất tại một số quốc gia cho thấy, khi kiểm soát chặt chẽ các tiền chất trong ngành dược thì bọn tội phạm lại truy lùng các tiền chất từ nguồn công nghiệp. Các tiền chất công nghiệp thường là tiền chất nguyên liệu và các đơn vị thường sử dụng với số lượng rất lớn, do đó công tác quản lý tránh thất thoát và việc phát hiện các dấu hiệu “lấy cắp” các tiền chất rất khó khăn. Thực tế cho thấy, các đơn vị chức năng quản lý khâu xuất nhập khẩu tiền chất ở các công ty, đại lý cấp 1 rất chặt chẽ. Nhưng chuỗi phân phối tiếp theo hầu như không kiểm soát được. Đó là kẽ hở mà bọn tội phạm thường khai thác.
Đề xuất giải pháp
Một là, nâng cao vai trò quản lý nhà nước của các đơn vị chức năng, thúc đẩy mối quan hệ phối kết hợp. Cụ thể:
- Bộ Y tế sớm nghiên cứu để tìm các hoạt chất thay thế các tiền chất có nguy cơ cao mà bọn tội phạm sử dụng làm nguyên liệu sản xuất ma túy tổng hợp. Trước mắt, tăng cường công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện đúng các quy định của Thông tư 19/2014/TT-BYT tại các nhà thuốc bán lẻ.
- Bộ Công thương cần sớm phân loại các tiền chất trong danh mục do Bộ mình quản lý để có những quy định phù hợp nhằm kiểm soát chặt chẽ tiền chất nhân mà ít bị ảnh hưởng tới các hoạt động hợp pháp của các công ty. Chú trọng chuỗi phân phối các tiền chất, xây dựng hệ thống quản lý chặt chẽ đến từng kg tiền chất nhân.
- Tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa Bộ Công an với Bộ Y tế và Bộ Công Thương để chỉ đạo hướng dẫn cụ thể việc tăng cường kiểm soát, quản lý tiền chất, hóa chất, dược phẩm có liên quan đến ma túy, đặc biệt các tiền chất, hóa chất, dược phẩm mà tội phạm có thể lợi dụng để sản xuất ma túy tổng hợp.
Hai là, tổ chức tập huấn, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của các đơn vị, cá nhân trực tiếp có các hoạt động liên quan tới tiền chất nhằm phòng ngừa sự thất thoát của các tiền chất từ các hoạt động hợp pháp ra thị trường đen.
Ba là, nâng cao năng lực nhận biết, phát hiện tiền chất cho các đơn vị trực tiếp tham gia phòng chống ma túy, tiền chất.
Nguồn: Tạp chí Cảnh sát nhân dân
VIỆN NGHIÊN CỨU TÂM LÝ NGƯỜI SỬ DỤNG MA TÚY PSD 
Địa chỉ: Tầng KT - Tòa nhà 21T1 - Khu đô thị Hapulico - 83 Vũ Trọng Phụng - Thanh Xuân - Hà Nội  
Điện thoại: 024.2024.8080  |  Hotline:  094.224.5474  |  Email: neovetuoisang@gmail.com 


+ PHẢN HỒI CỦA BẠN ĐỌC VỀ BÀI VIẾT:

Đánh giá bài viết

Họ tên (*): Email (*):

Nội dung (*): (vui lòng viết tiếng việt có dấu) Mã an toàn:   Thiet ke website pro

(Chào bạn, chúng tôi đang có một công trình nghiên cứu nên rất cần ý kiến đóng góp của bạn. Hãy tham gia bình chọn khi bạn ghé thăm website này. Trân trọng cảm ơn!)

THEO BẠN, NGHIỆN MA TÚY CÓ CAI ĐƯỢC KHÔNG?

  • Không
  • Ý kiến khác

DOANH NGHIỆP XÃ HỘI - VẬN TẢI TẤN SANG

Cung cấp các dịch vụ:

enlightenedTAXI TẢI - VẬN TẢI HÀNG HÓA

enlightenedCHO THUÊ XE DU LỊCH - XE TỰ LÁI

enlightenedCHUYỂN NHÀ - VĂN PHÒNG TRỌN GÓI

yeshttp://taxitaitansang.vn/

http://taxitaitansang.vn/

 

bn1
bn2